TRUNG THU NĂM ẤY TRONG KÍ ỨC THẾ HỆ 8X, 9X

to-chuc-tet-trung-thu-cho-thieu-nhi-1

Trung thu sao ngày càng mờ nhạt trong trí nhớ của chúng ta. Mùa trung thu năm ngoái có điều gì đặc biệt? Chẳng thể nhớ nỗi nữa nhưng kí ức của những ngày Trung thu thời bé thơ lại lung linh khiến ta tâm trí ta luyến lưu mãi.


Cứ đến mỗi độ Trung thu là chúng tôi lại ngồi với nhau bàn xem sẽ làm gì vào đêm Trung thu. Nhiều phương án được đưa ra, nhiều địa điểm được gợi ý, nhưng rồi đứa nào cũng ngao ngán lắc đầu vì chắc chắn những nơi đó ngày rằm sẽ đông nghịt người. 

Thử nghĩ một đêm trăng Trung thu mà mắc kẹt giữa tắc đường, xe cộ, ồn ào, đông đúc, chắc chắn không ít mệt mỏi và cáu kỉnh, mà tiệt chẳng còn sự háo hức hay niềm vui. Thật là kinh khủng!

to-chuc-tet-trung-thu-cho-thieu-nhi-2

Rồi những buổi chiều, chạy xe trên đường phố Sài Gòn, thấy tràn ngập vỉa hè cửa hàng bánh nướng, bánh dẻo treo biển "mua 1 tặng 4", lòng vừa bồi hồi, song cũng vừa nhoi nhói.

to-chuc-tet-trung-thu-cho-thieu-nhi-3

Thật kỳ lạ khi tôi chẳng nhớ mình đã ở đâu và làm gì vào Trung thu năm ngoái, nhưng mùi thơm dịu dàng của xâu hạt bưởi đốt ở sân nhà, hay ký ức về ánh sáng lấp lánh của chiếc đèn ông sao, lại cứ vương vấn mãi trong tim.

Trung thu Hà Nội trong tôi là...

Hà Nội trong kí ức của tôi là một Hà Nội không đèn đường và chỉ sáng nhất đêm Trung thu

to-chuc-tet-trung-thu-cho-thieu-nhi-4

Cái hình ảnh như nhà văn Băng Sơn từng miêu tả: "Phố Hàng Mã rực rỡ đèn hoa, nến và đồ chơi trẻ em. Phố Hàng Trống tưng bừng trong tiếng trống ếch, trống quân.

Chưa thấy bánh Trung thu ở đâu mà ngon được bánh do chính tay những người thợ thủ công Hàng Đường, Hàng Buồm làm ra.

to-chuc-tet-trung-thu-cho-thieu-nhi-5

Phố Hàng Gai chuyên buôn bán giấy vốn là khu phố quý tộc nên hàng năm, cứ đến Tết Trung thu, những tiểu thư con nhà giàu ở đây lại 'khoe' sự khéo léo bằng việc trang trí và bày biện những mâm cỗ trên vỉa hè" đã miêu tả chính xác "36 phố phường" rộn ràng những ngày gần rằm tháng 8.

Trước Trung thu cả tuần, bố tôi sẽ bỏ vài bữa bia ở Chuồng cọp Cổ Tân hay Chuồng cọp Phùng Hưng để ở nhà chuẩn bị làm đèn Trung thu cho con.

to-chuc-tet-trung-thu-cho-thieu-nhi-6

Ông vót tre, làm khung, cắt dán loại giấy mỏng tang đủ để thấy ánh nến sáng bừng, trang trí đèn bằng giấy màu thủ công và dán bằng cơm nguội nấu nát.

to-chuc-tet-trung-thu-cho-thieu-nhi-7

Tôi nhớ lại kí ức năm đó tôi vô tình trách bố mình sao chẳng khéo léo như bố của đứa hàng xóm,  nbkhi chú ấy có thể làm được chiếc đèn cá chép, đèn con gà, đèn mũ ông sư, đèn con thỏ, đèn xếp... đẹp lạ kỳ.

Trong khi bố tôi, bằng đôi tay vụng về của một người công nhân nhà máy ôtô Hòa Bình, chỉ có thể làm được chiếc đèn cù bằng vỏ lon bia, ống bơ, hay lén đổ hộp xà phòng Daso đắt đỏ của vợ, rồi lồng que kẽm vào làm tay xách cho con gái nghênh ngang khoe khắp khu phố nghèo.

to-chuc-tet-trung-thu-cho-thieu-nhi-8

Mâm cỗ Trung thu của những gia đình Hà Nội xưa cũng lắm kiểu cách. Ngoài các thức quả của mùa thu như nải chuối trứng cuốc chín vàng; trái na vỏ mỏng tang, mắt đều tăm tắp; trái bưởi vàng rám nắng, trái hồng vỏ căng bóng... sẽ phải là các món ăn "có xanh có chín".

to-chuc-tet-trung-thu-cho-thieu-nhi-9

Những đứa trẻ ngày đó được chuẩn bị cho chiếc bánh dẻo hình lợn con, bày bên cạnh các loại bánh Trung thu, khi ăn uống kèm với bình trà ướp sen. Đừng quên những con tò he mang hình thủy thủ mặt trăng, Tôn Ngộ Không, dũng sĩ Hecman... được làm bằng bột tẻ cứng cáp có thể chơi được vài tuần.

Mâm cỗ nhắm trông trăng đêm rằm cho cả nhà thường do mẹ tôi "đạo diễn". Sẽ có đĩa ốc nhồi lá gừng, với ốc đã ráo nước, giã mềm, trộn cùng giò sống, thêm mộc nhĩ, nấm hương, nhồi lại vào vỏ, chêm chút lá gừng, rồi hấp nước mắm hành thơm lừng.

to-chuc-tet-trung-thu-cho-thieu-nhi-10

Hồ Tây mùa thu, cá trắm béo tròn, thịt giòn dai, thơm lừng và ngọt lừ, được câu lên, rửa sạch với muối tinh, hấp lên rồi chấm tương Cự Đà, ăn kèm lá húng thơm dịu mát trồng ở làng Láng, một trong những loại đặc sản của Hà Thành gồm "Dưa La, húng Láng, ngổ Đầm, cá rô đầm Sét, sâm cầm hồ Tây". 

Thú vui của những đứa trẻ ngày ấy

Nhớ về những ngày trung thu năm ấy, bọn trẻ chúng tôi tay cầm đèn lồng phết giấy, đứa mang ghế, đứa mang bao tải dứa, có khi là một cục gạch, ra sân trước Nhà hát Cải lương 72 Hàng Bạc xí chỗ ngồi xem văn nghệ.

to-chuc-tet-trung-thu-cho-thieu-nhi-11

Sau đó là màn hát múa, chơi trò công chúa, hoàng hậu của đám con gái, hay màn bắn súng nước "cao bồi" của tụi con trai.

Chỉ có đêm Trung thu mới biết trẻ con đông đến mức nào. Đúng giờ, từng hàng dài vừa rước đèn, vừa đi theo đoàn múa lân, lần lượt qua Hàng Da, Hàng Điếu, Lò Rèn, Cửa Đông, Hàng Phèn, Hàng Vải, Lãn Ông, rồi lại vòng về Thuốc Bắc, Hàng Điếu, Hàng Quạt. Tất cả khu phố tuổi thơ tôi đều rộn ràng với tiếng trống quân, tiếng hát nhộn nhịp, hân hoan.

Tôi lại nhớ về chiếc đèn ông sao nhỏ khiến cho đám trẻ con phải gianh tị, tôi đã từng chơi nó không biết chán dù nó chỉ là những nan tre đan xen lẫn nhau rồi dán lên một lớp bóng kính đã phai màu nhưng khi thắp  nến lên, thứ ánh sáng huyền  ảo đó như có mãnh lực khiến cho đám trẻ con tụi tôi mê tít.

Tôi vẫn không tìm lại được mùi thơm của tinh dầu bưởi và đốm lửa nổ tanh tách bắn ra từ những tia sáng của dây pháo hạt bưởi ngày nào.

to-chuc-tet-trung-thu-cho-thieu-nhi-12

Trẻ con bây giờ chắc là sẽ không được biết tới những chiếc giấy bóng gói oản xanh đỏ tím vàng như chứa đựng cả trăm điều lung linh, mà ngày đó chỉ có những đứa nhà khá giả ở phố Hàng Giầy mới sở hữu. 

Hay cảm giác hạnh phúc rất thơ ngây khi đứng xếp hàng chờ phá cỗ, được phát cho một góc chiếc bánh nướng nhân thập cẩm lạp xưởng cắt nhọn hoắt như mảnh sắt khêu ốc.

Và nhớ nhất là nỗi ghen tỵ thèm thuồng khi nhìn những đứa trẻ sở hữu những chiếc mặt nạ, đèn kéo quân, bóng trang kim rực rỡ bóng loáng.

Mẹ tôi, một người phụ nữ Hà Nội điển hình, từng nói với tôi ngày còn nhỏ, rằng Tết Trung thu mới là dịp Tết đúng nghĩa, khi gia đình nào cũng quây quần đông đủ, trẻ con được phá cỗ, vui hội đêm rằm, còn người lớn không phải "chạy sô" sắm sửa tốn kém hay mệt mỏi vì thăm hỏi họ hàng.

Thật ra Trung thu vẫn ở đó, nhưng sự thay đổi theo thời gian là điều chắc chắn phải xảy ra. Đêm rằm tháng 8 thời hiện đại buồn tẻ dần cũng vì vắng bóng cảnh quây quần sum vầy, mâm cỗ thành kính đêm trăng tròn bắt đầu dần thưa thớt, những kí ức hạnh phúc quá sâu đậm đối với chúng ta.

Nhưng tôi tin rằng thế hệ trẻ con ngày nay chắc chắn sẽ lại có những ký ức khác về Trung thu. Cảm giác tiếc nuối hay cảm giác nao nao trống vắng chỉ dành cho người từng đi qua tuổi thơ với phá cỗ, trông trăng, xem múa lân, rước đèn ông sao..những con người luôn hoài niệm về quá khứ, những kẻ cố chấp ngóng trông về những ngày xưa.

to-chuc-tet-trung-thu-cho-thieu-nhi-13



Xem thêm: Những sự kiện Vietlinks đã tổ chức